Khung xe là hệ kết cấu chịu lực quan trọng, phải duy trì độ cứng khi vận hành nhưng vẫn kiểm soát được biến dạng khi xảy ra va chạm. Vì vậy, nhôm làm khung xe ô tô không thể chỉ lựa chọn theo tiêu chí mác nào có độ bền cao hơn. A6061 và A7075 đều có cơ tính tốt, nhưng mỗi mác phù hợp với một nhóm chi tiết và yêu cầu kết cấu khác nhau.

Nhôm được sử dụng ở những vị trí nào trên khung xe ô tô?

Khung xe gồm nhiều bộ phận chịu tải và truyền lực giữa các cụm của xe. Mỗi vị trí có yêu cầu khác nhau về độ cứng, khả năng chịu mỏi, liên kết và khả năng hấp thụ năng lượng.

Nhôm Làm Khung Xe Ô Tô

Nhôm có thể được xem xét cho các kết cấu như:

  • dầm dọc
  • dầm ngang
  • khung phụ
  • dầm cản
  • thanh gia cường
  • vùng hấp thụ va chạm
  • kết cấu bảo vệ khay pin trên xe điện
  • các chi tiết kết nối và giá đỡ chịu tải

Điểm quan trọng là không phải toàn bộ khung xe đều sử dụng cùng một loại nhôm. Vật liệu cần được lựa chọn theo đúng chức năng của từng bộ phận.

Nhôm làm khung xe ô tô cần đáp ứng những yêu cầu gì?

Khung xe liên tục chịu tải từ thân xe, hệ thống treo, mặt đường và các dao động trong quá trình vận hành. Vì vậy, vật liệu cần cân bằng nhiều đặc tính cùng lúc.

Yêu cầu

Vai trò

Cường độ

Chịu tải cho kết cấu

Độ cứng

Hạn chế biến dạng khung

Chịu mỏi

Phù hợp với tải lặp lâu dài

Hấp thụ năng lượng

Hỗ trợ kiểm soát biến dạng khi va chạm

Chống ăn mòn

Duy trì độ bền khi sử dụng lâu dài

Khả năng gia công

Thuận lợi cho cắt, phay và tạo chi tiết

Khả năng liên kết

Phù hợp với hệ thống lắp ráp của khung

Do đó, vật liệu có cường độ cao nhất chưa chắc là lựa chọn tốt nhất cho khung xe.

Vì sao nhóm nhôm 6xxx được sử dụng nhiều cho kết cấu ô tô?

Nhóm 6xxx có sự cân bằng tốt giữa cơ tính và khả năng sản xuất. Đây là một trong những lý do nhóm hợp kim này xuất hiện nhiều trong các kết cấu nhôm trên ô tô.

Ưu điểm nổi bật gồm:

  • độ bền tốt
  • khả năng chống ăn mòn tốt
  • khả năng gia công thuận lợi
  • phù hợp nhiều dạng thanh và kết cấu
  • có thể nhiệt luyện tăng bền
  • khả năng liên kết thuận lợi hơn nhiều hợp kim cường độ rất cao

Một lợi thế khác của 6xxx là phù hợp với các kết cấu nhôm định hình có tiết diện phức tạp.

Thay vì tăng lượng vật liệu, nhà thiết kế có thể sử dụng tiết diện hộp, gân hoặc nhiều khoang để tăng độ cứng cho dầm.

Đây là cách tối ưu quan trọng khi mục tiêu vừa là giảm trọng lượng vừa duy trì khả năng chịu tải.

A6061 có phù hợp làm khung xe ô tô không?

A6061 là mác nhôm 6xxx phổ biến và có nhiều đặc tính phù hợp với kết cấu cơ khí.

Nhôm Làm Khung Xe Ô Tô (3)

A6061 nổi bật nhờ:

  • độ bền khá cao
  • chống ăn mòn tốt
  • dễ gia công
  • có khả năng nhiệt luyện
  • phù hợp nhiều dạng thanh, tấm và phôi
  • cân bằng tốt giữa cơ tính và khả năng sản xuất

Trong kết cấu ô tô, A6061 có thể được xem xét cho:

  • khung phụ
  • thanh chịu lực
  • giá đỡ
  • chi tiết liên kết
  • kết cấu gia cường
  • các chi tiết được gia công từ phôi

Ưu điểm của A6061 không nằm ở việc có cường độ cao nhất.

Điểm mạnh thực tế là vật liệu dễ đưa vào một hệ kết cấu gồm nhiều chi tiết cần gia công và liên kết với nhau.

Vì vậy, nếu yêu cầu không đòi hỏi mức cường độ quá cao, A6061 thường là lựa chọn cân bằng hơn.

A7075 có dùng làm khung xe ô tô được không?

A7075 có cường độ rất cao và tỷ lệ độ bền trên trọng lượng tốt. Đây là lý do mác này được sử dụng trong nhiều ứng dụng yêu cầu cơ tính cao.

Trong ô tô, A7075 phù hợp hơn với những chi tiết:

  • chịu tải lớn
  • có tải tập trung
  • cần giảm kích thước nhưng vẫn giữ độ bền
  • cần gia công chính xác
  • yêu cầu tỷ lệ độ bền trên trọng lượng cao

Tuy nhiên, A7075 không phải lựa chọn mặc định cho toàn bộ hệ khung. So với A6061, vật liệu cần được cân nhắc kỹ hơn về khả năng liên kết, chống ăn mòn và chi phí.

Do đó, A7075 phù hợp hơn với các chi tiết chịu tải đặc biệt thay vì sử dụng đại trà cho mọi dầm của khung xe.

A6061 hay A7075 phù hợp hơn cho khung xe?

Đây là điểm quan trọng nhất khi lựa chọn vật liệu.

Nhôm Làm Khung Xe Ô Tô (4)

Tiêu chí

A6061

A7075

Cường độ

Cao

Rất cao

Chống ăn mòn

Tốt

Cần kiểm soát tốt hơn

Gia công cơ khí

Tốt

Tốt

Khả năng liên kết

Thuận lợi hơn

Hạn chế hơn

Tính linh hoạt trong kết cấu

Cao

Thấp hơn

Chi tiết chịu tải thông thường

Phù hợp

Có thể dùng nhưng không cần thiết

Chi tiết chịu tải cục bộ cao

Có thể dùng

Có lợi thế

Chi phí

Dễ tối ưu hơn

Cao hơn

Nếu cần một vật liệu cân bằng cho nhiều dạng kết cấu, A6061 thường dễ triển khai hơn.

Nếu chi tiết phải chịu tải cao và yêu cầu cường độ trở thành yếu tố ưu tiên, A7075 có lợi thế rõ ràng hơn. Vì vậy, không nên đặt câu hỏi: A7075 có tốt hơn A6061 không? Câu hỏi đúng phải là: Chi tiết này cần cường độ cao nhất hay cần sự cân bằng giữa cường độ, liên kết và khả năng sản xuất?

Khung xe có phải càng cứng càng tốt?

Không. Đây là điểm rất quan trọng trong thiết kế khung ô tô. Khu vực bao quanh khoang hành khách cần đủ cứng để hạn chế biến dạng khi va chạm.

Tuy nhiên, một số kết cấu ở phía trước và phía sau xe lại được thiết kế để biến dạng theo một trình tự nhất định. Mục đích là hấp thụ năng lượng trước khi lực truyền sâu vào khoang hành khách.

Nhôm Làm Khung Xe Ô Tô (2)

Do đó, một kết cấu hiệu quả cần cân bằng giữa:

  • độ bền
  • độ cứng
  • độ dẻo
  • hình học tiết diện
  • khả năng hấp thụ năng lượng

Nhôm có cường độ rất cao nhưng không phù hợp với cơ chế biến dạng của chi tiết vẫn có thể là lựa chọn không tối ưu.

Vì sao hình dạng dầm cũng quan trọng như mác nhôm?

Hai dầm sử dụng cùng một mác nhôm vẫn có thể cho khả năng chịu lực rất khác nhau nếu tiết diện khác nhau.

Trong kết cấu ô tô, dầm có thể được thiết kế theo dạng:

  • hộp kín
  • nhiều khoang
  • có gân bên trong
  • thành dày mỏng khác nhau
  • tiết diện thay đổi theo vùng chịu tải

Thiết kế tiết diện giúp phân bố vật liệu tới những vị trí thực sự cần thiết. Nhờ đó, kết cấu có thể tăng độ cứng mà không cần tăng quá nhiều khối lượng. Vì vậy, khi đánh giá nhôm làm khung xe ô tô cần xem đồng thời cả mác vật liệu và dạng kết cấu.

Vì sao khả năng liên kết ảnh hưởng đến lựa chọn nhôm?

Khung xe được tạo nên từ nhiều bộ phận chứ không phải một chi tiết duy nhất. Các dầm, tấm và chi tiết gia cường cần được liên kết với nhau bằng các phương pháp phù hợp với thiết kế.

Tùy từng hệ thống có thể sử dụng:

  • hàn
  • đinh tán
  • vít chuyên dụng
  • keo kết cấu
  • kết hợp nhiều phương pháp liên kết

Đây là lý do A6061 thường có lợi thế khi cần tính linh hoạt trong sản xuất. Trong khi đó, nếu sử dụng A7075, phương pháp liên kết phải được đánh giá kỹ hơn để đảm bảo cơ tính của toàn bộ cụm sau lắp ráp.

Xe điện làm tăng vai trò của nhôm trong kết cấu khung

Trên xe điện, bộ pin thường được bố trí dưới sàn và có khối lượng lớn. Điều này làm thay đổi đáng kể yêu cầu đối với kết cấu khung.

Các dầm quanh khu vực pin cần hỗ trợ:

  • chịu tải
  • tăng độ cứng sàn xe
  • chống biến dạng
  • bảo vệ pin trước tác động bên ngoài

Nhôm có lợi thế nhờ trọng lượng thấp và khả năng tạo các kết cấu có tiết diện tối ưu. Nhóm 6xxx tiếp tục là lựa chọn đáng chú ý cho các dầm và kết cấu bảo vệ pin nhờ sự cân bằng giữa độ bền, khả năng sản xuất và chống ăn mòn.

Khi nào nên chọn A6061, khi nào nên chọn A7075?

Có thể lựa chọn theo hướng sau:

A6061 phù hợp hơn khi cần:

  • kết cấu chịu tải thông thường
  • khả năng gia công tốt
  • khả năng liên kết thuận lợi
  • chống ăn mòn tốt
  • tối ưu chi phí
  • sử dụng cho nhiều loại chi tiết khác nhau

A7075 phù hợp hơn khi:

  • tải trọng cục bộ cao
  • không gian chi tiết bị giới hạn
  • cần tỷ lệ độ bền trên trọng lượng cao
  • yêu cầu cơ tính vượt khả năng của A6061

Không nên thay A6061 bằng A7075 chỉ vì A7075 có cường độ cao hơn.

Mác vật liệu cuối cùng phải tuân theo bản vẽ, trạng thái nhiệt luyện và tiêu chuẩn thiết kế.

Oristar cung cấp nhôm cho kết cấu ô tô theo yêu cầu

Tại Oristar, chúng tôi không mặc định A6061 hoặc A7075 cho toàn bộ hệ khung xe.

Nhôm Làm Khung Xe Ô Tô (5)

Vật liệu được kiểm tra dựa trên:

  • vị trí sử dụng
  • yêu cầu chịu tải
  • mác nhôm
  • trạng thái vật liệu
  • dạng sản phẩm
  • kích thước
  • tiêu chuẩn
  • yêu cầu gia công và chứng từ

A6061 phù hợp với nhiều kết cấu cần sự cân bằng giữa độ bền, khả năng gia công và chống ăn mòn. A7075 được xem xét cho những chi tiết cần cường độ cao hoặc chịu tải tập trung. Với các mác nhôm 6xxx, 7xxx hoặc vật liệu chuyên dụng khác, Oristar nhận kiểm tra khả năng cung ứng theo tiêu chuẩn và quy cách cụ thể của khách hàng.

Kết luận

Nhôm làm khung xe ô tô cần được lựa chọn theo chức năng của từng kết cấu thay vì chỉ so sánh độ bền giữa các mác. A6061 có lợi thế về sự cân bằng giữa cơ tính, chống ăn mòn và khả năng sản xuất, trong khi A7075 phù hợp hơn với những chi tiết cần cường độ cao. Oristar hỗ trợ kiểm tra mác, trạng thái và quy cách vật liệu theo từng yêu cầu cụ thể.

Oristar - Cung cấp kim loại hàng đầu khu vực Châu Á

Khuyến cáo (Disclaimer): Mọi thông số kỹ thuật và cơ lý tính trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và có thể thay đổi tùy thuộc vào quy cách, trạng thái vật liệu và nhà sản xuất. Thông số này không thay thế cho các tiêu chuẩn sản xuất chính thức (JIS, ASTM...). Quý khách vui lòng liên hệ Oristar để nhận tư vấn chi tiết và chính xác nhất cho nhu cầu của mình.